23 Tháng Bảy 2014      
www.trandang.net
Chào mừng khách Tìm kiếm | Chủ đề có bài mới | Thành viên

Peru 2012 Tùy chọn · Xem
dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:33:34 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States

Miền Xa Khuất

14. Trong nhận thức của thế giới hiện đại, đến giờ người ta vẫn chấp nhận một cái sai kỳ cục: Columbus là người đầ tiên khám phá ra châu Mỹ. Làm sao ông lại là người đầu tiên khám phá ra châu Mỹ được trong khi lúc ông đến châu Mỹ đã có đầy người ở. Lẽ ra phải nói, ông là người Âu châu đầu tiên biết đến lục địa Mỹ châu. Nhưng biết sao được, lý của kẻ mạnh luôn là chân lý. Miền xa khuất sẽ được đề cập tới sau đây trong cái bối cảnh của luận lý này.

 

15. Từ thời cổ đại, Đông Á và Âu châu đã biết đến nhau, tuy chỉ giao dịch qua các trung gian mà thôi. Bản đồ thế giới của Ptolemé có đánh dấu thành phố Kattigara mà các nhà cổ học đều đồng ý với nhau là nằm đâu đó dọc bờ biển của nước Việt Nam ngày nay. Chỉ đến khi Marco Polo theo con đường tơ lụa đến được Trung Hoa, thì hai bên mới bắt đầu giao dịch trực tiếp. Nhưng khi đế quốc Ottoman của người Thổ trỗi lên, thì con đường giao dịch trực tiếp trên bộ đó bị cắt đứt. Ău châu cần nhiều hàng hóa của phương Đông, nên nhu cầu tìm kiến một con đường thay thế trở nên cấp thiết. Vừa giành lại chủ quyền sau năm thế kỷ nằm dưới sự cai trí của đế quốc Hồi giáo, hai triều đình Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha vừa có được một lực lượng quân đội hùng mạnh nhất Âu châu, vừa thừa hưởng được những thành tựu khoa học của người Ả Rập, đặc biệt là Toán, Thiên Văn, và Kỹ thuật Hải hành. Cộng với tinh thần tiên phong Thiên Chúa Giáo nhiệt thành, hai xứ này đã mở đầu cho một kỹ nguyên của những phát kiến địa lý mới của Âu châu bằng đường biển.

 

16. Người Bồ Đào Nha mở đầu kỷ nguyên biển cả này và tìm được con đường qua Án Độ Dương và tây Thái Bình Dương bằng cách đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực nam Phi châu. Và họ hoàn toàn khống chế con đường này. Từ sau Copernicus, Âu châu đã biết chắc rằng trái đất hình tròn. Columbus tin rằng ông có thể tới Ấn Độ ở phương Đông bằng cách đi về hướng Tây băng qua Đại Tây Dương, và thuyết phục được triều đình Tây Ban Nha tài trợ cho mình. Columbus đến được Mỹ châu vào nâm 1491, và phải mất một thời gian mới biết đây không phải là Ấn Độ. Hai mươi năm sau, 1513, Balboa trong khi đi tìm những vương quốc đầy vàng bạc theo tin tức của thổ dân Trung và Nam Mỹ, đã trông thấy một đại dương mênh mông từ một đỉnh núi ở eo Panama. Đó là phần Đông của Thái Bình Dương ngày nay, nhưng ông ta gọi nó là biển Nam. Cần thêm mười năm nữa, 1521-1522, đoàn thám hiểm của Magellan mới tìm được con đường vòng qua Nam Mỹ để vô được cái đại dương mênh mông đó, và đi thẳng một lèo tới Đông Nam Á, rồi Ấn Độ Dương, rồi trở về Âu châu, và trở thành nhóm thám hiểm đầu tiên đi vòng quanh thế giới. Magellan gọi đại dương mênh mông đó là Thái Bình Dương, và tên gọi đó được dùng đến tận ngày nay. Nhưng suốt năm mươi năm sau đó, bờ tây của Mỹ châu vẫn không được thám hiểm cho tới khi người Tây Ban Nha tìm được con đường hàng hải xuyên Thái Bình Dương để đi tới bờ tây Mỹ châu từ Đông Nam Á, bằng cách đi ngược lên Nhật Bản, theo các dòng hải lưu đi đến bờ tây Bắc Mỹ rồi quay xuống Trung Mỹ để đến các thuộc địa ở Mỹ châu của mình. Đường hàng hải hai chiều xuyên Thái bình Dương mới thành hình từ lúc đó. Trước đó chỉ có một cuộc hải hành ngắn ngủi một hai trăm dặm dọc theo bờ tây Trung Mỹ của Balboa.

 

17. Đầu thế kỷ XVI, bờ tây của Nam Mỹ thực sự là một miền xa khuất của thế giới.

 

18. Như đã nói, miền đất xa khuất đó chỉ được biết tới và thám hiểm bằng đường bộ nhờ các tin tức về những thành phố đầy vàng bạc mà các kẻ chinh phục người Tây Ban Nha luôn khao khát. Cái huyền thoại về người dát vàng - El Dorado, và địa danh Pírù mà họ nghe được ở Trung Mỹ về miền đất này luôn là cái đích mà những kẻ chinh phục phải tìm cho ra, nhất là sau cú hốt khẳm năm 1518 của Cortez ở Mexico sau khi tiêu diệt và tàn phá các vương quốc của người Mayan và Aztec. Không ai muốn làm kẻ chậm chân thêm một lần nữa. Năm 1532, Pizzaro, sau nhiều tháng băng rừng vượt núi khi tiến xuống phương Nam từ Panama, khi đến địa phận nước Ecuador ngày nay đã phát hiện ra một hệ thống các con đường cái quan được xây dựng bởi Đế quốc Inca, chính thức mở đầu một trang sử bi thảm của cuộc gặp gỡ giữa hai nền văn minh hoàn toàn khác biệt.

 

19. Những kẻ chinh phục người Tây Ban Nha - Conquistadores - là những kẻ phiêu lưu để làm giàu bằng mọi giá, và vì vậy được các triều đình Ău chău bảo trợ tặn tình. Vàng bạc, châu báu kiếm được sau khi trừ sở hụi, phải chia lại thường là hai mươi phần trăm cho triều đình bảo trợ, phần còn lại chia nhau. Đất đai mới cướp được trở thành lãnh thổ mới của triều đình. Sau khi có được lãnh thổ mới, các triều đình lại tiếp tục thu lợi từ khai thác đất đai, nông nghiệp, khoáng sản, và mậu dịch. Tuy một số kẻ cầm đầu được ban chức vụ, nhưng phần lớn ở các vùng đất mới quan chức và binh lính của triều đình thay thế họ dần dần để cai trị các vùng đất mới này. Nhừng kẻ chinh phục không từ bất kỳ thủ đoạn tráo trở và tàn ác nào để làm giàu. Vàng bạc thu gom được ở tân thế giới đã biến những kẻ chân đất, thất học trở thành những tay trọc phú tiêu xài thả cửa ở bán đảo Iberia và tân thế giới. Cái giàu xổi đó, tự nó đã là một huyền thoại được truyền tụng trong dân chúng, lại càng kích thích nhiều kẻ phiêu lưu mới nữa đặt chân lên tân thế giới trong giai đoạn này. Vốn cũng là những kẻ cuồng tín, tin rằng thành quả của mình là nhờ ơn Chúa, vàng bạc họ hiến ngược lại đã biến nhiều nhà thờ trở thành các giáo đường xa hoa lộng lẫy và cung cấp cho các giáo hội một ngân quỹ dồi dào. Giáo hội lập tức theo chân họ để thu thập tín đồ, thiết lập các giáo xứ mới, và khai thác các tài nguyên ở tân thế giới. Tuy không đông lắm, nhưng những kẻ chinh phục đã để lại một di sản đáng sợ ở Trung và Nam Mỹ.

 

20. Xứ Pírù được dùng làm tên gọi nước Peru ngày nay.

dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:37:26 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States

Biển Mù Sương

 

21. Trong các chuyến đi, ai cũng muốn biết thiệt nhiều về cái nơi chốn mình đi tới, nhưng đó chỉ là cái tham vọng không bao giờ đạt được. Những gì mình biết thật ra chỉ là một lát cắt qua không thời gian liên quan đến những trạng thái tâm lý nhất định mà thôi. Đó chính là cái kinh nghiệm của tôi khi đặt chân xuống Lima, thủ đô của xứ Peru.

 

22. Phi cơ hạ cánh xuống Lima khi trời hửng sáng. Nhìn từ xa một nữa thành phố như chìm trong màn mưa, nhưng đến gần thì mới thấy đó chính là sương mù bốc lên từ biển. Có một dòng nước lạnh chạy dọc theo bờ tây của Nam Mỹ, từ Nam Cực lên đến xích đạo thì quặt trở ra khơi, giao với giòng nước ấm ở trung Thái Bình Dương. Chính dòng nước lạnh này giúp điều hòa lại khí hậu của dãi đất hẹp một bên là núi Andes cao lừng lửng một bên là bở tây của Nam Mỹ. Dãi đất này là một sa mạc chạy dài từ Ecuador xuống Chile. Đúng vậy, Lima nằm giữa sa mạc, tuy nhiên là một siêu đô thị sầm uất, nơi tập trung gần mười triệu dân - một phần ba dân số Peru. Một sa mạc sống được. Đằu hè, nhiệt độ ờ Lima chừng hai bốn hai lăm độ C, hầu như không thay đổi suốt ngày. Nhờ có hai dòng nước ấm lạnh giao nhau, hải sản ngoài khơi Peru hết sức phong phú. Người Lima đạc biệt tự hào về các món hải sản trong thực đơn, nhất là món Ceviche tiêu biểu. Đây là một món gỏi cá, ăn chung với bắp và khoai lang. Rất ngon. Bắp ở Peru hột to như cái nút áo lớn, nhai dẻo dẻo trong miệng.

 

Bờ biển Miraflores, Lima, Peru

 

 

23. Phi trường Lima cũ nhưng tươm tất, nhìn giông giống những phi trường cũ của California như San Diego và Los Angeles. Thủ tục phi trường rất đơn giản. Peru cho phép công dân của nhiều quốc gia và lãnh thổ khắp thế giới có thể xin visa ngay tại phi trường. Vừa ra khỏi phi trường, không khỏi không nhớ tới Sài Gòn vì dọc theo hai bên đường là những dãy nhà ống khung bê tông tường gạch ống của dân chúng. Có điều nhà ở Lima đều hơn, thường là hai gian hoặc nhiều hơn và hòa theo một nhịp điệu nhất đị́nh về kích thước, màu sắc và kiểu dáng cho từng xóm, chứng tỏ thành phố có một ý thức rõ ràng về quy hoạch đô thị, chứ không phải kiểu trăm hoa đua nở như ở Sài Gòn. Không thấy hẻm. Cũng có thể thấy ngay nhà ống như là cái gì đó vẫn đang lên của Sài Gòn, trong khi đó ở Lima nó mang cái vẻ thuộc về quá khứ, nghĩa là người ta đang phá dần. Những ngày này cả Lima nhìn như một công trường xây dựng lớn cả về hạ tầng đô thị lẫn nhà cửa. Hệ thống xa lộ cao tốc vẫn đang được phát triển tiếp. Những cao ốc mới ở Lima vẫn thiên về thiết ké đường nét và phối màu sắc chứ không thiên về phủ kính bóng lộn như Trung Quốc và Việt Nam. Có thể nói kiến trúc của Lima không nhằm gây ấn tượng, mà thiên về hòa lẫn với thiên nhiên hơn, đậc biệt là những gam màu thổ. Đường xá toàn xe hơi riêng, taxi, và xe buýt. Thỉnh thoảng mới thấy vài chiếc mô tô. Không thấy xe đạp. Rất đông người Lima sử dụng xe buýt để đi lại, và người đi bộ rất nhiều. Giao thông trật tự, nhưng tại các ngã tư thì lại nghe tiếng còi xe khá nhiều, để hối những khách bộ hành chậm chạp hoậc những người bán hàng rong nán lại trong lòng đường hơi lâu. Thành phố vẫn còn những khu ổ chuột lớn trên các sườn đồi xung quanh, thỉnh thoảng lại hiện ra rất rõ trên nền trời khi đi trên phố. Lima có khá nhiều công viên, dù nằm giữa sa mạc.

 

Nhà phố ở Miraflores

 

Một đường phố ờ Lima

 

 

24. Chính thức thì Lima được Pizzaro thành lập năm 1532, nhưng thành phố có một lịch sử xa xưa hơn rất nhiều. Đi trong thành phố, thỉnh thoảng bạn sẽ bát gặp những di chỉ khảo cổ rất rộng lớn. Có cả một khu kim tự tháp xăy bằng gạch mộc từ hai ngàn năm trước đăy, to lớn không thua gì kim tự tháp Ai Cập. Thành phố cũng không còn giữ lại nhiều kiến trúc thời thuộc địa. Thập niên sáu mươi in một dấu ấn rõ rệt lên thành phố này với lối kiến trúc thiên về bêtông, gạch, kính chịu ảnh hưởng của kiến trúc hiện đại Ău chău cùng thời. Lối xây dựng đó vẫn còn thấy dọc theo đường phố các khu dân cư ngày nay.

 

Một góc khu cổ

 

Dinh tổng thống

 

25. Peru có nền kinh tế lớn hơn Việt Nam một chút, nhưng dân số chỉ bằng một phần ba nên thu nhập GPP bình quân hơn gấp ba lần. Peru ngày nay - cũng như các nước Nam Mỹ khác - thuộc về nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình cao của thế giới, chứ chưa phải là những nước phát triển. Tuy nhiên mới hai chục nâm trước đây, quốc gia này vẫn còn bị vướng trong cái bẫy thu nhập trung bình thấp sau một thập niên sáu mươi phát triển đầy ấn tượng nhưng không bền vững. Từ khi nền dân chủ được phục hoạt, quốc gia này đã bắt đầu bước vô một giai đoạn phát triền mới. Phiến quân cộng sản Con Đường Sáng - theo khuynh hướng Mao - cũng chỉ mới buông súng mười mấy nâm trước đây. Tuy vẫn phải chịu cái hố sâu phân cách thu nhập, nhưng ít ra trên đường phố Lima ngày nay bạn khó mà phân biệ́t được người giàu người nghèo qua cách ăn mặc. Về mặt này họ giống như các nước phát triển khác. Người dân ờ Lima tướng tá thon gọn, ăn mặc đẹp. Nhìn chung họ không cao lắm, kể cả nhóm dân gốc da trắng hoặc lai trắng. Ít ra khi đi trên đường phố ở đây, nếu bạn là một người Việt trung bình, bạn sẽ không thấy mình nhỏ lắm.

 

26. Lima là một thành phố đa sắc tộc. Nhìn chung số lượng người lai rất đông, từ lai nhiều đến lai ít ít trên cái nền của thổ dân bản địa. Đặc biệt khi ở trên máy bay hoặc khi đi trên đường phố, đôi khi bạn sẽ bắt gặp những nét Á Đông trong khuôn mặt Nam Mỹ hoặc trong dáng dấp. Không lẫn vô đâu được. Người Á lai Nam Mỹ gần như có mọi nét của các chủng tộc khác nhau trên thế giới: một chút Á, một chút Ău, một chút Phi, một chút Ả Rập, v.v. Dân gốc Á châu chiếm khoảng tám phần trăn dăn số Peru. Đa phần là người Nhật hoặc Tàu. Đến giờ đã lai nhiều. Người Tàu đến đầu tiên hồi giữa thế kỷ XIX. Người Nhật đến hồi cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Hồi thập niên sáu mươi thế kỷ trước, người Tàu ở Mã Lai và Indonesia cũng di cư qua Peru rất đông để tránh nạn kỳ thị hoặc diệt chủng. Cuối thế kỷ vừa rồi, cũng có khá nhiều người Hồng Kông di cư sang Peru sau khi Hồng Kông được trao trả lại cho Trung Quốc. Người gốc Nhật nắm nhiều ngành kinh tế quan trọng ở Peru. Đã từng có tổng thống gốc Nhật. Người Tàu có một đời sống khá giả ở đây. Đã từng có một hoa hậu Peru gốc Tàu hồi năm 2000. Ảnh hưởng Tàu lên ẩm thực Peru rất rõ. Khắp Lima bạn sẽ gặp rất nhiều quán Chifa chuyên bán thức ăn lai giữa đồ ăn Peru và Tàu. Một kiểu ăn đồ Tàu lạ lạ vì không có cơm. Đến Peru bạn cũng sẽ thấy xe Nam Hàn tràn ngập phố xá. Đôi khi đến một nước này bạn lại thấy giật mình về nước khác. Cũng như khi về VN, bạn có cảm giác nó giông giống một tỉnh nội địa của Tàu.

 

27. Nơi tôi dừng chân, Miraflores, Lima không ngủ. Nhưng mình phải ngủ, vì đích đến không phải là Lima mà là Andes.

 

dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:40:15 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States

Đế Quốc Trên Các Tầng Mây

 

28. Chuyến bay từ Lima lên Cusco là một chuyến bay thú vị. Sau khi vượt tầng mây thứ nhất cao vài trăm thước trên bầu trời Lima, núi Andes lờ mờ hiện ra. Khi phi cơ vượt tiếp tầng mây thứ hai ở độ cao một hai ngàn thước, dãy Andes hiện ra rõ nét. Trên đầu mây vẫn còn mây bay lơ lững. Kể từ lúc đó phi cơ bay là là trên các đỉnh núi - nhưng vẫn thấp hơn các đỉnh cao chót vót - cho tới khi hạ cánh xuống Cusco ở độ cao ba ngàn bốn trăm thước. Andes là dãy núi cao thứ hai trên thế giới, chỉ đứng sau Himalaya. Cảm giác đầu tiên khi bước xuống Cusco là bạn sẽ thấy mình thờ gấp hơn vì bầu không khí rất loãng. Bạn cũng sẽ cảm thấy đầu óc váng vất vì cơ thể chưa quen với áp suất thấp. Khi về tới khách sạn, bạn sẽ được mời trà coca, mà người địa phương tin sẽ giúp điều hòa cơ thể bạn thích hợp nhanh chóng với các điều kiện của núi cao. Gọi là trà nhưng không phải trà. Chỉ là nước nấu với lá coca. Vị rất đặng. Người địa phương nhai lá coca như người mình ngày xưa ăn trầu. Trong chợ bán lá coca rất nhiều.

Quãng trường Armas ở Quosqo

 

 

29. Cusco là thủ đô của đế quốc Inca ngày xưa. Gọi đúng theo tiếng Quechua là Quosqo, có nghĩa là trung tăm của các trung tâm. Thực vậy, Cusco nằm ở ngay chính giữa của trung phần Andes. Đế quốc Inca ngày xưa bao trùm gần như toàn bộ miền núi Andes, trải dài từ Ecuador xuống tới Chile ngày nay. Thực ra, Inca là danh hiệu của người cai trị của đế quốc này. Các Inca gọi đấ quốc của mình là Tứ Xứ. Cusco nằ̀m ở trung tâm của bốn xứ đó: Cao nguyên, Đồng bằng, Biển, và Rừng. Trường sơn Andes là dãy núi dài nhất thế giới - bảy ngàn cây số - trải dài từ Venezuela xuống tới Agentina. Chỗ rộng nhất khoảng bảy trăm cây số. Sau khi người Tây Ban Nha tiêu diệt đế quốc Inca, họ tàn phá luôn thủ đô của người Inca, và xây những nhà thờ to lớn chồng lên các đền thờ thiêng liêng và kỳ vỹ , và các cung điện của người Inca. Họ gọi thủ đô của người Inca là Cuzco, có nghĩa là chó nhí. Thực ra người Inca quy hoạch thủ đô của mình theo hình dạng báo Puma, loài mãnh thú ở vùng Andes. Ngày nay người Peru đọc trại thành Cusco, như một ý thức chính trị phải đạo. Kể từ bây giờ, tôi sẽ gọi Cusco là Quosquo. Cái gì của Inca phải trả lại cho Inca. Và đế quốc Inca từ bây giờ được hiểu theo nghĩa đế quốc của Inca.

Nhà thờ Santa Domingo to lớn xây chồng lên Quorikancha - Đền thờ thần mặt trời của người Inca ờ Quosqo

 

 

30. Đế quốc Inca chỉ tồn tại hai trăm năm. Nhưng họ đã đạt được nhiều thành tựu đáng nễ, và vẫn tiếp tục làm kinh ngạc người ở thời hiện đại này. Họ không có chữ viết, nên những gì mà ta biết về họ hiện giờ là từ các trang ký đầy thiên kiến và sai lầm của người Tây Ban Nha cũng như nhờ những di tích còn sót lại của họ. Những gì tôi biết về đế quốc Inca và Peru ngày nay là nhờ đọc và coi tạp chí và phim tài liếu sản xuất bởi National Geographics Society (Mỹ), cộng với mất thấy tai nghe trong chuyến đi này, đặc biệt là tử Max - người hướng dẵn viên du lịch gốc Quechua. Max theo học ngành du lịch ở bậc đại học trong sáu năm. Max có một kiến thức về địa lý, lịch sử, và kiến trúc rấtrộng rãi và khoa học, không những chỉ về Peru mà còn về thế giới nữa. Tôi nghĩ nếu cần, Max có thể trở thành một sử gia rất nghiêm túc. Max là kết quả của nước Peru thời hiện đại, khi những cải cách vầ xã hội và kinh tế hai mươi năm trước đây ở Peru đã mở đường cho một lớp người mới hoàn toàn bị bỏ quên trước đây, kể cả về phương diện xã hội lẫn lịch sử.

 

31. Về địa lý, đấ quốc Inca rộng lớn không thua kém gì đế quốc La Mã bên Âu châu ngày xưa. Inca quan trọng nhất là vị Inca đời thứ sáu, Pachacuteq - nghĩa là người tái tạo thế giới. Ông là người có tầm nhìn xa và là nhà tổ chức đại tài. Vị Inca tài giỏi này dã thống nhất các nhóm dân khác nhau trong phạm vi nước Peru ngày nay. Trước đó các nhóm dân này luôn ̣đánh giết lẫn nhau để giành giật lương thực, nhưng Pachacuteq đã thuyết phục họ cùng hợp tác với nhau để giãi quyết nạn đói. Ông đã giới thiệu các kỹ thuật trồng trọt mới, phổ biến kỹ thuật xây dựng, dùng tiếng Quechua như một ngôn ngữ chung để truyền thông với nhau. Với những cố gắng quyết liệt, nạn đói được giải quyết. Các kho lương thực dự trữ́ luôn đầy ắp, Người ta nói diện tích canh tác ở Peru thời đó còn lớn hơn cà hiện giờ. Không những vậy, ông còn dùng khối lượng lương thực dư thừa đó để tặng cho các nhóm dân đói kém và thuyết phục họ gia nhập đế quốc của mình, bù lại họ cung cấp nhân lực cho các chương trình xây đựng và cho quân đội của đế quốc Inca khi cần thiết. Để nối các phần của đế quốc với nhau, một hệ thống các con đường cái quan được xây đựng. Chiều dài tổng cộng của hệ thống này lên đến mười sáu ngàn cây số, và toàn bộ được lát đá. Dọc theo các con đường cái quan, có các trạm nghĩ chân, các kho lương thực. Oái ăm thay, các conquistadores dã dùng hệ thống đường cái quan và các kho lương này để thâm nhập đế quốc Inca nhanh chóng. Pachacuteq cũng đã xây đựng nhiều thành phố lớn, như Quosqo và Machu Picchu. Các đền đài và cung điện ở Quosqo được kể lại là dát đầy vàng bạc. Quosquo được quy hoạch hoành chỉnh đến mức sau này người Tây Ban Nha chỉ việc xây các công trình của mình lên trên các nền móng đã có sẳn và giữ nguyên đường phố, và các quảng trường.

 

32. Đối với các nhóm hùng mạnh và không muốn gia nhập đế quốc Inca, Pachcuteh không ngần ngại sử dụng vũ lực. Chẳng hạn như cuộc chiến tranh với các nhóm dân ở hồ Titicaca để có ̣được các đàn Llama dùng làm phương tiện vận chuyển. Mỗi con Llama có thể mang được khoảng ba chục ký. Sau Pachacuteq, đế quốc Inca được mở rộng lên tới Ecuador, Bolivia, bắc phần của Argentina và trung phần của Chile ngày nay. Sau đó là cuộc gập gỡ định mệnh với đế quốc Tây Ban Nha từ phía bên kia của trái đất.

 

33. Trước khi gặp gỡ người Tây Ban Nha, đế quốc Inca đã chịu ảnh hưởng nặng nề từ những mầm bệnh mà người Tây Ban Nha mang đến Tân Thế Giới. Các trận dịch đậu mùa và dịch hạch đã tiêu diệt đến tám chín mươi phần trăm dân số đế quốc Inca. Cộng vào đó, cuộc nội chiến đễ tranh giành quyền lực giữa hai Inca cuối cùng đã khiến đế quốc Inca suy yếu đến cùng cực. Khi Pizzaro trông thấy thành phố đầu tiên của đế quốc Inca ở địa phận xứ Ecuador ngày nay, ông ta đã hoảng sợ, và biết rằng nếu không dùng mẹo thì không có hy vọng gì. Pizzaro cầm đầu một nhóm conquistadores chỉ gồm có một trăm bảy chục người, một đại bác, và hai mươi tám con ngựa. Khi biết được vị Inca cuối cùng đang ăn mừng chiến thắng ở một thành phố gần đó, Pizzaro gởi sứ giả tới mời gặp mặt để nói chuyện về Thượng Đế của Thiên Chúa Giáo. Cuối cùng, vị Inca đồng ý gặp mặt. Ông ta đến điểm hẹn với một đoàn tùy tùng nhỏ. Khi cha cố đi cùng với Pizzaro thuyết giảng về Thiên Chúa Giáo và trao cho vị Inca một cuốn thánh kinh, ông ta nói rằng ông ta chẳng hiểu gì hết và chằng thấy cuốn sách này có ích lợi gì, rồi ném trả lại. Pizzaro liền nhân cơ hội đó, tấn công tiêu diệt đoàn tùy tùng và bắt giữ vị Inca. Để chuộc mạng và biết rằng những kẻ conquistadores này tìm kiếm vàng bạc, vị Inca nói rằng ông sẽ trả cho Pizzaro một lượng vàng chất đầy hết căn phòng mà mình bị giam giữ, và một lượng bạc chất đầy hết hai căn phòng đó, tổng cộng khoảng bảy tấn. Pizzaro đồng ý, và trong thời gian chờ đợi số vàng bạc được chuyên chở tới, vị Inca được phép tiếp tục cai trị đế quốc của mình từ phòng giam. Sau bảy tháng, khi nhận đủ số vàng bạc, Pizzaro liền giết chết vị Inca. Đế quốc Inca như rắn mất đầu.

 

34. Trước khi gặp gỡ người Tây Ban Nha, các nền văn minh ở Andes hoàn toàn phát triển trong biệt lập, và đạt đến đỉnh cao nhất mà văn minh đồ đá có thể đạt được. Tuy biết chế biến vàng, bạc, đồng nhưng họ hoàn toàn không biết tới sắt thép. Có nhiều bằng chứng cho thấy họ biết tới bánh xe, nhưng không sử dụng nó vì sống hoàn toàn trên núi cao. Toán quân của Pizzaro với súng ống, thương, kiếm, cùng giáp trụ sáng ngời đã dễ dàng chiến thắng các toán quân của Inca vốn vẫn sử dụng các vũ khí của nền văn minh đồ đá. Tuy nhiên Pizzaro không thể đánh bại được đế quốc Inca nếu không bắt cóc được vị Inca. Lịch sử có thể đã rất khác nếu vị Inca ǹy không bị bất cóc và bị giết chết. Các phân tích văn bản sau này, trình bày bởi các nhà nghiên cứu của thế kỷ XXI, cho thấy người Tây Ban Nha rất là láo phét khi ghi lại các chiến công của mình. Nếu sau khi giết chết vị Inca cuối cùng, Pizzaro không liên kết được với các kẻ thù của vị Inca cuối cùng này - kể cả sử dụng hôn nhân, và khai thác cuộc nội chiến có sẳn của họ, thì chẳng có một chút hy vọng nào cho Pizzaro hết. Kết quả là người của đế quốc Inca đánh giết lẫn nhau, Pizzaro và đế quốc Tây Ban Nha hưởng lợi. Nói chung kẻ chiến thắng viết sử theo ý muốn của mình, nhất là khi muốn triệt hạ hoàn toàn một quyền lực cũ để quyền lực mới có thể duy trì vững vàng. Inca có vị trí của một thần linh trong đế quốc Inca vì ông ta là con của thần mặt trời. Để truyền đạo và phổ biến Thiên chúa giáo nhằm thay thế các tín ngưỡng cũ, uy tín và vai trò của Inca cùng các thần linh của hệ thống tôn giáo cũ phải bị hạ thấp tối đa. Thần dân của đế quốc Inca chấp nhận quyền lực mới, và chấp nhận tôn giáo mới. Tuy nhiên theo một cách rất riêng của mình.

Trưng bày Giáng Sinh ở Nhà Thờ Santa Domingo

 

 

35. Khi tôi trở lại Quosqo từ Machu Picchu vào đêm Giáng sinh, thành phố chìm ngập trong không khí lễ hội. Cả thành phố rộn ràng đi mua sắm, y hệt như cảnh giao thừa của mình. Ở quảng trường chính, Armas, một hội chợ đầy màu sắc được tổ chức. Người Quechua từ khắp các làng mạc xa xôi mang các sản vật về đây mua bán và trao đổi tới tận khuya. Sáng sớm hôm sau, quảng trường đã được dọn sạch từ lúc nào không biết. Sau buổi lễ sáng, người Quechua - trong các trang phục hóa trang lộng lẫy - từ các nhà thờ đổ ra diễu hành và nhảy múa trên đường phố. Người ta nhảy múa, chơi các nhạc cụ, và ca hát như lên đồng. Một không khí lễ rất kỳ lạ. Một điểm đặc biệt khác là trong cảnh bài trí giáng sinh ở vương cung thánh đường cũng như ở các nhà thờ khác, mẹ Maria, chúa Jesus, cũng như các nhân vật khác đều ăn mặc trang phục của người Quechua, và họ không ở trong hang đá, mà ở dưới một mái chòi. Lễ của người Inca đã hóa thân vô lễ của Thiên chúa giáo.

Lễ hội trên Đại lộ Mặt Trời sáng Giáng Sinh

 

Lễ hội sáng Giáng Sinh ở Quosqo

 

36. Quosqo là một thế giới hoàn toàn khác với Lima, từ đô thị cho tới con người. Trừ khu trung tâm xinh đẹp, xây chồng lên kinh đô cũ của đế quốc Inca ngày trước, thành phố bảy trăm ngàn dân này bị bao bọc bởi các xóm nhà ổ chuột. Trong các xóm này, rất nhiều nhà xây nữa chừng rồi bỏ dỡ. Phi trường nhìn cũng nhếch nhác. Dấu vết của nghèo khổ còn đầy dẫy. Đây là một khu vực bị bỏ quên trước đây ở Peru, và mới hồi phục lại khoảng hai mươi năm trước đây nhờ du lịch. Đây là một di tích thời thuộc địa còn lại tương đối nguyên vẹn. Các công trình thời thuộc địa xây chồng lôn các công trình sẳn có của người Inca. Quy hoạch đô thị thời Inca nhờ vậy được bảo lưu. Các con đường lát đá đã được xây từ thời Inca vẫn còn được sử dụng. Nền móng còn sót lại của các đền đài và cung điện của đế quốc Inca cho thấy một kỹ thuật chế tác đá và trình độ xây dựng cao, nếu biết rằng họ không hề sử dụng các công cụ bằng kim loại. Người Quechu văn minh sống hòa trộn với người Quechua vẫn theo nếp cổ. Người Quechu cổ có lồng ngực lớn, và đùi to thích hợp với điều kiện lao động nặng nhọc và đi lại khó khăn trên miền núi cao. Người Quechua thành thị thì nhìn cũng bình thường. Họ giống người châu Á, nhưng có sống mũi cao và mắt cũng khá sâu. Nếu điều kiện sống dễ chịu, nét mất của họ rất dễ đẹp. Trong thành phố có nhiều ăn mày gốc Quechua, tuy nhiên họ không hề làm phiền ai, chỉ ngồi yên một gốc. Quosqo có rất ít xe hơi riêng, đa phần là xe buýt hoặc taxi. Người đi bộ cũng rất nhiều. Chợ búa tổ chức rất ngăn nắp và sạch sẽ. Họ cũng nói thách vàng trời, nhưng đến khi trả xuống đúng giá là cười rồi bán. Nói chung họ khá thân thiện và dễ mến.

Thiếu nữ Quechua và con Alpaca trong túi, đứng bên bức tường đá của Quorikancha.

 

Thiếu phụ Quechua và con đà mã Llama trên một đường phố

 

Chợ vắng

 

dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:45:03 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States


Lũng Thiêng

 

 

37. Đổ dốc bảy trăm thước về hướng Bắc của Quosqo khoảng hơn một tiếng lái xe, Lũng Thiêng hiện ra trước mắt, đẹp như tranh. Mục đích của chuyến viếng thăm thung lũng này là để hiểu về văn hóa, đời sống của người Quechua ngày nay, cũng như để thu thập một kiến thức tốt hơn về nền văn minh Andes ngày xưa. Đây là một thung lũng dài bảy lăm cây số, rộng khoảng vài cây số. Chổ hẹp nhất không đầy một cây số. Đất đen màu mỡ. Dòng Urubamba uốn lượn xuyên qua thung lũng, cung cấp nước cho nông nghiệp và thủy sản cho nhu cầu thực phẩm của người dân ở dây. Làng mạc của người Quechua điểm xuyết đây đó. Đây là một nơi bằng phẳng hiếm hoi trong vùng núi Andes. Người Inca coi thung lũng này thiêng vỉ nó có hình dạng của dãy ngân hà tỏa sáng trên nền trời đêm Andes. Ngoài ra, nó nơi cung cấp thực phẩm dồi dào cho kinh thành Quosqo của đế quốc Inca. Bắp ở đây rất to và ngọt.

Lũng Thiêng - Nhìn từ Pisaq

 

 

38. Trước khi xuống Lũng Thiêng, chúng tôi dừng chân ở một làng Quechua vẫn theo nếp sống cổ sơ ven triền núi. Thường thì mỗi công ty du lịch hoạt động ở Peru bảo trợ cho một ngôi làng như vậy. Chỉ mới có đường cho xe vô làng chừng vài năm trở lại đây. Trước đó, người làng chỉ theo các con đường cái quan thời Inca đi bộ băng núi để tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Ngoài làm nông, phụ nữ trong làng còn dệt thổ cẩm, đan len lấy từ lông của các con đà mã llama, alpaca, chỉ chó ở vùng Andes. Len của alpaca rất mịn và xốp. Sản phẩm làm ra bán ngay tại một ngôi chợ trong làng, và đưa đến các chợ khác có đông khách du lịch dưới Lũng Thiêng. Thổ cẩm vẫn được dệt theo lối cổ truyền, không dùng khung cửi. Màu sắc toàn lấy từ tự nhiên, rất phong phú nhưng không sặc sỡ như màu hóa học. Một tấm thổ cẩm bề ngang hai tấc, bề dài hai thước cần tới hai tuần để dệt. nhiều hoa văn rất đẹp. Những kiến thức này ngày nay đang mai một dần. Đàn ông thì làm người dẫn đường và phu khuân vác cho các khách du lịch ở các xứ giàu có đến dây tìm cảm giác đi thám hiểm bằng cách dùng con đường cái quan Inca để đi bộ lên Machu Picchu. Mỗi chuyến như vậy kéo dài ba bốn ngày cho một quãng đường khoảng năm bảy chục cây số. Trong khi người địa phương đi không tới một ngày. Kết quả của sự hợp tác du lịch lên đời sống ở làng có thể được thấy khá rõ. Quảng trường làng đang được lát đá, để chống lầy lội vào mùa mưa. Một ngôi trường khang trang đang được xây gồm có các lớp mẫu giáo và tiểu học. Con nít không phải đi bộ thiệt xa nữa để đến trường. Khá ngạc nhiên là một sân bóng rỗ cũng đã được xây dựng. Nhiều ngôi nhà đang được xây lại, bắt chước theo kiểu thấy ở các làng Quechua văn minh đưới Lũng Thiêng.

Dệt thổ cẩm theo lối cổ

 

Thiếu phụ sưởi nắng

 

 

39. Những tiến bộ như vừa được mô tả ở ngôi làng ven triền núi, chỉ vửa mới xảy ra trong vòng hai mươi năm trở lại đây ở Lũng Thiêng và miền nam Peru. Trước đó, vùng đất này hoàn toàn bị bỏ quên bởi các chính quyền ở Lima. Sau đó, các biến động gây ra bởi phiến quân cộng sản Con Đường Sáng càng làm cho vùng đất này khốn khổ hơn nữa. Người dân không ưa bạo lực mà Con Đường Sáng chủ trương, và các cố gắng của tổng thống Alberto Fujimurii nhằm tiêu diệt Con Đường Sáng và phát triển phúc lợi xã hội cho vùng này được đặc biệt yêu thích. Sự ủng hộ cho Fujimuri ờ vùng này gần như tuyệt đối, và hiện giờ sự ủng hộ đó được chuyển qua cho Keiko, con gái của Fujimuri, trong cuộc bầu cử tổng thống vừa rồi. Tuy niên, người dân cũng rất công bằng. Họ cảm ơn Fujimuri nhờ các phúc lợi xã hội, nhưng thống kê cho thấy họ cũng ủng hộ chuyện Fujimuri cần phải bị xử tù vì các cáo buộc lạm quyền. Ngày nay, người Quechua có các nghị sĩ trong quốc hội, tranh đấu cho quyền lợi của chính mình.

 

40. Di tích đầu tiên chúng tôi dừng lại là Pisaq, một làng làm nông thời cổ. Vẫn còn những mãnh ruộng bậc thang nguyên vẹn, kéo từ chân núi xuống tới đỉnh núi. Sở dĩ người Inca phải làm ruộng bậc thang vì đồng bằng ở Andes quá ít, không đủ cung cấp lương thực cho dân số được cho là tới bốn chục triệu người vào thời cực thịnh của đế quốc Inca. Kỹ thuất làm ruộng bậc thang ờ dây rất khác với ruộng bậc thang mà ta thấy ờ Quý Châu, Vân Nam, và một rẻo Hà Giang của Bắc Việt. Ở đây, người ta xây ruộng bậc thang, xây tử chân núi xây lên. Đầu tiên người ta xây bức tường đá cho tầng ruộng thấp nhất ở chân núi, sau đó đổ một lớp đá cuội làm đáy, rồi đổ một lớp đá dăm lên trên, sau cùng phủ một lớp đất thịt làm mặt ruộng, hoàn tất bậc ruộng đầu tiên. Sau đó xây tầng hai và các tầng kế tiếp cho đến khi lên tới đỉnh. Trên các bức tường bao bằng đá, người ta gắn những bậc thang để đi lên xuống từ tầng này sang tầng kia cho thuận tiện. Mỗi cánh đồng ruộng bậc thang này thực sự là một công trình kỹ thuật cao ở thời đó. Ruộng bậc thang ở đây là ruộng khô, và người ta tưới từ trên tưới xuống. Hoậc là dùng nước mưa hiếm hoi vào mùa mưa, hoặc là dùng nước tan ra từ các băng hà trên đỉnh núi cao. Hệ thống cung cấp nước cũng là một công trình kỹ thuật cao khác nữa, với độ dốc được tính toán kỹ lưỡng để kiểm soát lưu tốc. Nước sau khi thấm qua các lớp đất đá ở tầng ruộng cao sẽ ngấm xuống tầng dưới. Làng mạc được xây ở lưng chừng núi, với kết cấu tường đá không dùng vữa và mái nhẹ bằng tranh để chống động đất. Peru nằm trên vành đai lửa ở Thái Bình Dương. Trên đỉnh núi là các đền đài thờ thần linh, đặc biệt là thần Mặt Trời - người cung cấp nguồn sống. Các đền thờ của người Inca thường có ba đài chồng lên nhau. Tầng cao nhất tượng trưng cho thiên giới - thường gắn với biểu tượng chim ưng. Tầng giữa tượng trưng cho hạ giới - thường gắn với biểu tượng báo Puma. Tầng chót tượng trưng cho âm giới, thường gắn với biểu tượng rắn. Trên đền thờ cũng có bàn thiên để tế thần, thường là các sản vật nông nghiệp. Thỉnh thoảng họ cũng hiến tế các con đà mã Llama trong các dịp đặc biệt. Hiến tế trinh nữ chỉ là đặc quyền của vua chúa, và chỉ mười lăm hai mươi năm mới xảy ra một lần, và chỉ dùng để tế các thần núi, và chỉ làm trên các đình núi cao bảy tám ngàn thước. Thường các dịp này trùng với các chu kỷ của El Nino và El Nina, gây các xáo trộn thời tiết dữ dội - mưa xối xả ở sa mạc dọc bờ biển và khô hạn trên dãy Andes, mà người thời xưa không hiểu nỗi.

Ruộng bậc thang ở Pisaq

 

 

41. Người dân xứ Andes là những nhà nông tài ba, không kém gì các nền văn minh nông nghiộp khác. Nơi đây họ đã thuần hóa nhiều loại rau, cũ, quả quan trọng cho thực phẩm ngày nay của thế giới. Khoai tây, khoai lang, bắp là những ví dụ tiêu biểu. Riêng khoai tây, có tới bảy loại khác nhau được dùng trong các bữa ăn của họ. Chỉ khi tiếp xúc với người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha người Việt mới biết tới các loại thực phẩm này, tuy nhiên chúng đã đi vào ca dao, tục ngữ như những gì thân thương, cội rễ. Thực ra, chúng ta biết chúng chưa đầy năm trăm năm. sản lượng cao và dễ trồng, ngay cả trong các điều kiện khắc nghiệt, chúng đã là các sản phẩm cứu đói cho nhiều dân tộc trên thế giới. Ngoài ra còn nhiều loại ớt và đậu khác. Chuối già và mãng cầu tây cũng xuất xứ từ đây. Với ruộng bậc thang xây từ chân núi lên đỉnh núi, nhiệt độ chênh lệch - nhiều khi lên đến mười lăm hai mươi đ̀ộ - cho phép họ thử nghiệm và trồng nhiều loại cây khác nhau trong cùng một cánh đồng. Ví du, lá coca và các loai đậu ở chân ruộng, bấp ở lưng chừng, và khoai tây trên đỉnh. Nhờ vậy, ẩm thực của họ rất phong phú.

 

42. Ollantaytampo là một điểm dừng chân đầy thích thú của chuyến viếng thăm Lũng Thiêng. Ollantaytampo có nghĩa là thị trấn khách sạn vì nó nằm ngay chỗ ba thung lũng giao nhau: Lũng Thiêng, thung lũng dẫn tới Machu Picchu, và một thung lũng dẫn tới đâu không biết. Thị trấn có từ thời Inca và vẫn còn nguyên vẹn, và người ta vẫn tiếp tục sinh sống và làm ăn ờ đây. Trên đỉnh núi, vẫn còn đền thờ thần mặt trời, nhưng người Tây Ban Nha đã tìm cách phá sập, và chùi xóa các chạm khắc thần linh trên đá. Tuy nhiên các mãnh ruộng bậc thang cho khu của giới quý tộc Inca vẫn còn, các kho lương to lớn vẫn còn đứng dọc theo các con đường cái quan Inca trên lưng chừng núi. Thị trấn của thường dân dưới thung lũng vẫn còn giữ được nguyên vẹn các hệ thống đường sá, tường rào trong làng, và hệ thống cung cấp nước lấy từ băng hà trên các đỉnh núi cao có từ thời Inca. Người dân ở đây giữ đường sá́ và nhà cửa rất sạch sẽ. Nếu như ở Pisaq chỉ có nhà một tầng, thì ở đây có nhà hai tầng. Sau này lên Machu Picchu, bạn sẽ gặp nhà ba tầng trên đó. Phong tục thuần hậu. Đo lượng du khách quá đông, nên gần như mỗi nhà trong làng đều trở thành một khách sạn hoặc một cửa hàng. Giá cả ăn uống cho du khách mắc không thua gì Lima, thường tám đến mười đô Mỹ cho một bữa ăn. Người địa phương ăn uống và chơi nhạc trong các quán riêng của mình. Chúng tôi được khuyên phải cẩn thận khi ăn uống ở các quán đó, không phải vì kém vệ sinh hơn mà vì bạn có thể gặp những loại vi khuẩn lạ có thể gây khó chịu cho bao tử và hệ thống tiêu hóa. Buổi sáng sớm đi trong làng, khi chợ bắt dầu họp, bạn sẽ bắt gặp người trong những bộ trang phục cổ từ các làng sâu heo hút mang hàng tới chợ bán, hoặc tới quảng trường chính để tập họp trước khi đi ̣đâu đó bán sức lao động. Ở đây, cứ mười gia đình thì có khoảng ba bốn gia đình sở hữu một chiếc xe để làm ăn, hoặc là taxi, hoặc là xe tải, hoặc là xe Tút Tút. Giờ đây người ta không còn đổ về Lima tìm việc làm lao động tay chân nữa.

Di tích dền thờ thần mặt trời nhìn từ đường làng ở Ollantaytampo -rãnh giữa đường là rãnh thoát nước.

 

Bàn thờ ở đền Mặt Trời ở Ollantaytampo. Các chạm khắc và tượng bị đục xóa.

 

Kho lương thời Inca ở lưng chừng núi ngó xuống Ollataytampo - Dấu vết các con đường cái quan Inca vẫn còn dọc theo triền núi.

 

Một mương nước lấy nước từ các băng hà trên đỉnh núi về cho nhu cầu sinh hoạt và nông nghiệp thời cổ. Giờ vẫn còn được sử dụng cho nông nghiệp.

 

Cổng một ngôi nhà.

 

43. Sáng sớm ở Ollantaytampo, tiếng gà gáy đã đánh thức tôi dậy. Nắng đã bắt đầu nhuộm vàng các đỉnh núi sừng sững. Sau một đêm trời quang mây tạnh, nhiều đỉnh núi lạ hiện ra trên nền trời. Gió núi lành lạnh. Thiệt dễ chịu. Cứ như quê nhà đâu đó. Đã lâu lắm rồi...

Sáng sớm ở Ollantaytampo

 

Đường làng buổi sáng sớm.

 

 

dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:49:12 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States


 Thành Phố Trên Trời Cao

 

 

44. Từ Ollantaytampo, tụi tôi dùng xe lửa xuyên qua một thung lũng thật đẹp, đổ thêm bảy trăm thước nữa, để đến Agua Caliente. Thị trấn này nằm dưới chân núi Machu Picchu, và là chỗ nghĩ qua đêm trước khi leo lên núi. Thành phố Machu Picchu của Inca nằm ở bốn trăm thước trên cao, trên đỉnh núi. Đứng ở đây vẫn không thấy được Machu Picchu vì bị ngọn Putucusi che khuất. Đây là một thị trấn du lịch xô bồ và hỗn độn. Ba mươi năm trước đây, cái thung lũng rộng không đầy một cây số vuông này có không đầy nâm gia đình nông dân. Kể từ khi du lịch phát triển, người từ khấp Peru đổ về đây, chính quyền phân cho mỗi người một lô đất đều nhau (25m x 8m). Mạnh ai nấy xây, không theo một tiêu chuẩn quy hoạch nào. Cách làm ăn cũng chụp giựt. Khi bạn vô ăn tiệm, trong hóa đơn tính tiền luôn ghi phí dịch vụ khoảng tám tới mười phần trăm, nếu bạn không để ý, cho thêm tiền típ khoảng mười phần trăm nữa, tự nhiên mất tiền. Nhiều người bị mắc vô bẫy này. Để bảo tồn khu di tích, mỗi ngày chính quyền Peru chỉ cho hai ngàn người viếng thăm Machu Picchu. Tổng cộng, cái thị trấn nhỏ xíu này tiếp hơn bảy trăm ngàn du khách một năm, toàn đến từ các xứ giàu có. Vì là một chỗ làm ăn lý tưởng, nên giá đất lên đến hơn năm ngàn đô Mỹ một thước vuông. Chúng tôi gọi đùa đây là thị trấn của các triệu phú, và các chuyến đi của chúng tôi đến Machu Picchu chỉ khiến cho kẻ giàu giàu thêm. Thành phố không có xe hơi và xe buýt. Loại xe duy nhất thành phố có là xe buýt chở du khách lên Machu Picchu, và chỉ chạy trên tuyến đường đó. Thị trấn có một suối nước nóng, rất tiện lợi để làm nơi thư giãn sau những chuyến bộ hành vất vả. Khu vực suối nước nóng được chính quyền thành phố quản lý, và là nơi duy nhất ở đây giá cả phải chăng: Tám Soles - chỉ ba đô Mỹ - cho mỗi lần tắm. Tuy nhiên, đông ơi là đông. Nhiều người muốn tránh cái thị trấn hỗn độn này. Nhưng không có cách nào khác. Khách sạn năm sao duy nhất nằm trên đỉnh núi, ngay phía dưới Machu Picchu, có giá không dưới một ngàn đô Mỹ mỗi đêm. Không bao nhiêu người trên thế giới đủ sức chơi với cái giá đó. Cách đây mười năm, chính quyền thị trấn này cấp giấy phép cho một công ty chở khách tham quan Machu Picchu bằng trực thăng, nhưng liền bị nghị viện vùng chặn ngay lập tức, và ra luật thiết lập vùng cấm bay ở Machu Picchu để bảo tồn không gian vân hóa của khu vực thiêng liêng này của người Quechua.

 

Thị trấn Agua Calientes nhìn từ lưng chừng núi Putucusi,

 

Eduardo, đứng trước nhà ở thị trấn Agua Calientes. Gốc từ Ollantaytampo, từng lên Lima làm ăn, giờ rất mãn nguyện với đời sống ở Agua Calientes.

 

 

 

45. Người Tây Ban Nha không bao giờ biết tới Machu Picchu. Đi dưới thung lũng không bao giờ thấy được ngọn núi này vì nó bị các ngọn núi khác che kín. Chỉ khi bạn đi theo con dường cái quan Inca len lỏi trong rừng già, trên cái triền núi thẳm, và bất thình lình khi đến một vùng không gian bao la mở ra trước mắt, Machu Picchu xuát hiện. Nhờ không bị phát hiện ra, thành phố còn nguyên vẹn. Tuy vậy nó bị bỏ mậc gần bốn trăm năm cho thời gian và thiên nhiên tàn phá. Hiram Bingham - một giáo sư ở Viện Đại học Yale - tìm ra Machu Picchu hoàn toàn ngẫu nhiên năm 1911 trong khi đi tìm Vilcabamba, thủ đô cuối cùng nằm trong rừng rậm của đế quốc Inca ở giai đoạn cố gắng kháng cự lại người Tây Ban Nha cuối thế kỷ XVI, mà ông ta tin rằng có cất chứa rất nhiều vàng bạc của đế quốc Inca. Tuy bị cây cối bao phủ, nhưng Hiram nhận ra ngay lập tức đây là một thành phố kỳ vĩ, và nghĩ rằng nó là Vilcabamba. Nhưng thật ra thành phố này được Pachacuteq khởi xây vào thời hoàng kim của đế quốc Inca, và vẫn còn được xây dựng dang dỡ khi bị bỏ hoang. Một thằng nhóc mười một tuổi đã dẫn Hiram lên đây, và khi đến nơi, ông gặp hai gia đình Quechua làm ruộng ở đó. Hiram đã mang rất nhiều cổ vật từ Machu Picchu về Yale, chính xác là những thứ gì thì vẫn chưa được công bố hết. Chính phủ Peru vẫn tiếp tục đòi Yale trả lại số cổ vật này. Gần đây, sau gần một thế kỷ, Yale đã oồng ý trả lại một số nhỏ. Người ta cho rằng, đây là cung điện mùa đông của hoàng gia Inca. Chỉ mất khoảng sáu ngày để đi từ Quosqo đến đây, nếu theo các con đường cái quan Inca. Có nhiều con đường cái quan Inca có thể dẫn tới Machu Picchu. Ngày nay, đi bộ lên Machu Picchu từ Ollantaytampo bằng cách dùng một trong những con đường cái quan Inca là một hình thức du thám ưa thích của du khách đến Peru, đặc biệt là giới trẻ. Số lượng du khách đăng ký đông đến mức, chính phủ Peru phải giới hạn số lượng du khách và chỉ cho phép hai trăm du khách và hai trăm phu khuân vác mỗi ngày đi trên các con đường này, để bảo vệ di tích.

 

Tượng Pachaquteq ở Agua Calientes. Ngọn của quyền trượng là trái bắp.

 

Ngọn núi Putucusi, nhìn từ Machu Picchu. Đây là ngọn thấp nhất trong quần thể núi ở Machu Picchu, chỉ 2400m, nhưng đủ che kín hết toàn bộ vùng Machu Picchu. Trên đỉnh núi này cũng có một quần thể đền đài. Đứng từ đó ngó qua Machu Picchu, phong cảnh tuyệt đẹp. Cũng có một tuyến đường Inca dẫn lên tới đỉnh núi này,

 

Tuyếnn đường cái quan Inca trong rừng già, ở lưng chừng núi, ngó xuống dòng Urubamba bên đưới,

 

46. Không ai có thể biết được người Inca gọi tên thành phố này là gì. Ngày nay ta gọi nó theo tên của ngọn núi nó dựa lưng vô. Machu Picchu nằm trên một đỉnh yên ngựa cao hai ngàn bốn trăm thước, một ngàn thước thấp hơn Cusco, nằm giữa hai đỉnh Machu Picchu - Lão Sơn - và Huayana Picchu - Thiếu Sơn. Đây là một vị trí hóc hiểm. Hai đầu yên ngựa là hai đường nứt gãy, và vị trí này rất dễ bị động đất khi vỏ trái đất dịch chuyển. Sườn yên ngựa dốc đứng, và sâu bốn trăm thước bên dưới dòng Urubamba đầy ghềnh thác ầm ào cuốn quanh ngọn Huayana Picchu và Machu Picchu theo một vòng cung hai trăm bảy mươi độ. Đỉnh của ngọn Huayana Picchu ứng đúng với đỉnh của vòng cung nước tạo bởi dòng Urubamba. Địa thế sơn thủy tuyệt đẹp. Bốn bề núi lớn vây phủ như một cái phễu lớn với tâm phễu là thành phố Machu Picchu, nên khá lặng gió. Vào những ngày trời quang mây tạnh, những đỉnh núi lớn tuyết phủ của dãy Andes hiện ra xa xa trên nền trời. Khí hậu ở đây là khí hậu bán nhiệt đới, nên xanh tươi quanh năm, và rừng già bao phủ chân núi. Vào mùa đông khí hậu rất dễ chịu, và ấm áp hơn nhiều so với Quosqo. Vào mùa hè, mưa như trút nước. Lượng mưa ở đây có thể găy trợt đất, kéo cả thành phố đổ nhào xuống vực sâu. Câu hỏi đật ra là tại sao đế quốc Inca và Pachaquteq lại chọn xây một thành phố ở cái vị trí không ngờ này và làm thế nào để xây và duy trì được một thành phố như vậy.

 

Thung lũng Machu Picchu trong mây

 

 

47. Ở điểm cao nhất của thành phố, người Inca đật một đài thiên văn đo bóng mật trời, dùng để làm lịch. Theo Johan Reinhardt, vị trí của cây cột đá trên đài này, là điểm giao nhau giữa hai trục Bắc-Nam và Đông-Tăy nối bốn đỉnh núi lớn cao xấp xỉ sáu ngàn thước, phủ tuyết quanh năm xung quanh Machu Picchu. Bốn ngọn núi này là bốn thần linh hùng mạnh mà dân chúng vùng Quosqo thờ phụng. Các thần núi có vai trò rất quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người địa phương, và là hạng thượng đẳng thần. Đây là nơi hội tụ linh khí của đất trời. Như vậy là một vị trí rất linh thiêng theo phong thủy Inca. Ngoài ra, xây dựng một thành phố trên đỉnh núi giúp Pachaquteq chứng tỏ quyền lực của mình khi mà đế quốc Inca vừa thực sự hình thành.

 

Đài thiên văn Inca duy nhất còn sót lại trên toàn cõi Andes.

 

48. Theo tính toán ngày nay, để xây dựng thành phố này người ta cần tới sáu mươi năm, và cho đến khi nó bị bỏ hoang, thành phố vẫn chưa hoàn tất. Thực ra với lối xây dựng bằng đá khổ nhọc, không có thành phố nào của người Inca thực sự hoàn tất. Những gì còn lưu lại ở Machu Picchu giúp ta có được một góc nhìn về một thành phố của người Inca được tổ chức ra sao, với những đền đài như thế nào. Thành phố cũng được xây từ chân núi xây lên. Bên bờ đông dốc đứng, là những ô ruộng bậc thang hẹp chỉ cùng để trợ lực. Bên bờ tây thoải hơn, những ô ruộng bậc thang này rộng hơn vừa dùng để trợ lực vừa dùng để canh tác. Trên đỉnh yên ngựa, họ đổ một lớp đá cuội dày, sau đó là một lớp đá dăm, sau cùng là lớp đất thịt tạo nên một bề mặt bằng phẳng để xây dựng quảng trường và thành phố. Chổ sâu nhất của mặt nền này lên đến sáu thước. Kết cấu nền móng trên đỉnh yên ngựa và các ruộng bậc thang giúp hấp thụ lượng nước mưa khổng lổ ở đây, vì thế nạn trợt đất được khống chế. Gần sáu mươi phần trăm công sức xây thành phố này chỉ là nhằm kiến tạo cấu trúc nền móng này cho thành phố. Để chống động đất, họ sử dụng lối xây đá truyền thống không dùng tới vữa. Các tảng đá được ghép khít đến mức một tấm credit card cũng không nhét vô được. Nhiều tảng đá nặng từ vài tấn đến vài chục tấn. Có nhiều giả thuyết đưa ra nhằm giải thích làm sao người Inca vận chuyển các tảng đá này, song đến nay vẫn chưa giả thuyết nào có sức thuyết phục. Sức nặng và các mộng giũa các tảng đá giúp chúng liên kết với nhau. Khi có động đất, các tảng đá chỉ dịch chuyển, chứ không đổ sập. Mái nhà cũng vẫn là cái mái nhẹ lợp tranh dày. Tranh này làm bằng một thứ cọng cỏ dài của vùng Andes, và cứ khoảng ba năm phải thay một lần. Cũng như các thành phố khác, Machu Picchu cũng được xây theo địa thế, và hòa lẫn vô tự nhiên.

 

Machu Picchu nhìn từ hướng Đông Bấc cho thấy sống yên ngựa của thế núi rất rõ. Trong ảnh là ngọn thiếu sơn Huayana Picchu.

 

 

Machu Picchu nhìn từ hướng Tây Bắc. Có thể nhìn thấ́y toàn cảnh thành phố rõ ràng với quảng trường trung tâm. Trên đỉnh ngọn thiếu sơn Huayana Picchu có đền Vọng Nguyệt hướng mặt ra khoảng không gia bao la phía sau đỉnh núi.

 

Ruộng bậc thang ở Machu Picchu. Phần ruộng kéo xuống đến chân núi vẫn còn bị rừng già bao phủ.

 

 

 

49. Đến nay không ai hiểu tại sao vì sao không ai biết đến thành phố này cho đến khi Hiram Bingham ngẫu nhiên đật chân tới. Có lẽ khi chứng kiến những đền đài cung điện ở các nơi khác bị người Tây Ban Nha tàn phá, người Quechua đã im lậng để bảo vệ nơi thiêng liêng này. Các trận dịch tàn sát dân số Inca lại càng làm cho số người biết về thành phố này ít hơn, và cuối cùng hoàn toàn mất dấu trong ký ức. Số lượng người chết quá mức khủng khiếp trong các trận dịch cũng khiến không biốt bao nhiêu là kiến thức và kinh nghiệm tan biến theo. Cùng với nó là sự đứt gãy vân hóa và văn minh. Sự thoái trào văn minh bản địa ở miền Andes dần dần bị thay thế bầng một nền vân minh La Tinh Hóa do người Tây Ban Nha đem đến và tìm cách thay thế vân minh và vân hóa cũ. Những nhóm cư dăn cũ của đế quốc Inca rút vô sống trong biệt lập, và một lần nữa hoàn toàn tách rời với ngôi làng hoàn cầu. Cho đến tận ngày nay...

 

Đền Ba Cửa Sổ. Vẫn không ai biết chức nănbg của đền này là gì. Luôn quay về hướng mặt trời mọc.

 

 

Biểu tượng chim ưng trong đền thờ thần ưng. Một điêu khắc siêu thực với đôi cánh bằng chính hình dạng của đá tự nhiên.

 

Đền thờ Mặt Trời. Kết cấu giống ở Quosqo nhưng nhỏ hơn nhiềiu.

 

Bàn thờ ở Machu Picchu. Tường bị xê dịch do động đất, nhưng vẫn không xập.

 

Tượng đài núi Huayana Picchu, đặt ở chân ngọn Huayana Picchu, đầu tuyến đường Inca dẫn lên đỉnh ngọn núi này.

 

dinhvietkhiem
Đã gửi: Sunday, January 06, 2013 10:55:56 PM
Danh hiệu: Ham Vui Nói nhiều (I think I can inspire you)
Nhóm: Thành Viên Gia Đình (Family Member)

Gia nhập: 1/18/2010
Bài viết: 93
Điểm: -119
Đến từ: United States

 

 

 Viết Nốt

 

 

50. Khi tôi đặt câu hỏi đế quốc Inca lấy đâu ra nhân lực để thực hiện một khối lượng công trình khổng lồ như vậy chỉ trong vòng hai trăm năm, tử đường xá cho đến đền đài và đô thị, một hướng dẫn viên du lịch ngẫu nhiên ngồi cạnh trên xe lửa cho một câu trả lời. Xã hội Inca có một hệ thống huy động nhân lực gồm ba nấc. Nấc thứ nhất là sự hợp tác ở phạm vi giữa các gia đình trong một cộng đồng. Chẳng hạn khi một gia đình xây nhà, cả xóm phụ vô một tay. Nấc thứ hai là sự hợp tác ở phạm vi giữa các cộng đồng. Chẳng hạn như khi hai hay nhiều cộng đồng hợp sức với nhau làm chung một hệ thống dẵn thủy nhập điền. Nấc cao nhất là sự hợp tác giữa nhà cầm quyền và các cộng đồng. Khi nhà cầm quyền càn nhân lực để xây đường xá hoặc thành phố hoặc tiến hành chiến tranh vì phúc lợi chung của toàn xã hội, các cộng đồng có trách nhiệm cung cấp nhân lực cho các mục tiêu này. Bù lại, nhà cầm quyền sẽ nuôi gia đình của người phải đi làm công cho nhà nước trong thời gian người đó vắng mặt. Thường thì mỗi đàn ông trong đế chế làm cho nhà nước khoảng ba tháng một năm, trùng với mùa nông nhàn. Nhờ vậy, đế quốc Inca có khả năng huy động một lượng nhân lực rất lớn mỗi khi cần thiết. Tuy nhiên, sự lạm dụng sức dân xảy ra thường xuyên, khiến có nhiều cuộc chống đối hoặc nỗi loạn. Ngày nay ở các cộng đồng trên núi cao, các hình thức hợp tác ở nấc một và nấc hai vẫn còn. Ở các cộng đồng Quechua văn minh, sự tư hữu hóa và nền kinh tế tiền bạc khiến đời sống con người trờ nên ích kỷ hơn, và nhu cầu hợp tác tự nhiên không còn nhiều nữa.

 

51. Những thành tựu của nền văn minh Inca không phải tự nhiên mà có,mà là thừa hường lại từ những nền văn minh trước đó, rồi phổ biến rộng ra, và phát triền cao thêm. Điền hình cho mô hình đó là quàn thể kim tự tháp và đền đài Pachacamac ở phía nam thủ đô Lima cùa Peru. Đó là một phức hợp công trình bằng gạch mộc được xăy suốt mười lăm thế kỷ bơi các nền văn minh khác nhau, rộng tới mức phải dùng xe để tham quan từ vị trí này qua vị trí khác. Đầu tiên là một trung tâm tôn giáo của nền văn minh Lima, sau đó là trung tâm văn hóa và hành chính của nền văn minh Huari, đến thời Inca sát nhập lãnh địa này vô đế quốc của mình, thì nền văn minh Inca xây thêm phần của mình vô trong quần thể đó, tận dụng những kỹ thuật đã có cho mục đích của mình. Ruộng bậc thang lả một ví dụ khác, xuất xứ từ Bolivia, nhưng được nền văn minh Inca học hỏi và phổ biến rộng khắp miền núi Andes. Theo Larco Herrera, nhà khảo cổ và nhân chủng học nổi tiếng nhờ các công trình về các nền văn minh tiền Inca, các nền văn minh không mất đi, chúng chỉ hóa thân.

 

 

 

Một kim tự tháp bằng gạch mộc ở Pachacamac. Các trận mưa do El Nino và El Nina gây ra khiến cho các kim tự tháp này hư hại và không thể khôi phục được nữa.

 

Đứng trên đỉnh Đền Mặt Trờ ở Pachacamaci ngó xuống xa lộ tốc hành Xuyên Mỹ và bờ biển Peru.

 

 

 

Khu giam giữ các trinh nữ trong khi chờ hiến tế ờ Pachacamac. Cai ngục các khu này cũng bị thiến. Xa xa là khu ổ chuột Lima

 

 

52. Andes là một trong năm cái nôi của văn minh nhân loại. Năm ngàn năm trước đây, tổ chức xã hội và thành tựu kỹ thuật mới đặt căn bản trên nông nghiệp gần như xuất hiện đồng thời ở năm nơi khác nhau trên thế giới: Ai cặp, Lưỡng Hà, Trung Hoa, Trung Mỹ, và Andes. Có những nền văn minh tiến rất nhanh và rất xa nhưng sau đó chững lại, như văn minh Trung Hoa. Có những nền văn minh đạt đến những đỉnh cao chói lọi rất sớm, nhưng sau đó bị diệt vong và hóa thân vô các nền văn minh mới hơn như văn minh ASi Cặp và Lưỡng Hà đã hóa thân vô nền văn minh nâng động của Âu Tây sau này. Hai nền văn minh Trung Mỹ và Andes phát triển trong biệt lập nên đi chậm hơn và rất khác biệt với các nền văn minh khác. Cuối cùng hai nền văn minh này bị tiêu diệt bởi văn minh Âu Tây. Cuộc hóa thân của hai nền văn minh này vô nền văn minh La Tinh Hóa mới trên lục địa này vẫn đang diễn ra đầy đau đớn và trắc trở. Quá khứ và hiện tại, huyền thoại và thực tại, cộng sinh và chia rẽ, quyền lực và bất lực, hy vọng và thất vọng, niềm vui và nỗi buồn, đau đớn và thống khoái, v.v... tất cả đang trộn lẫn vào nhau để tạo nên một tính cách rất riêng cho Mỹ La Tinh ngày nay.

 

 

53. Chuyến viếng thăm Pachacamac ở cuối cuộc hành trình cho tôi một góc nhìn khác về thủ đô Lima của Peru. Dọc theo xa lộ tốc hành Xuyên Mỹ xuyên qua phần phía Nam của thủ đô Lima là những đụn cát lừng lững của sa mạc dọc bờ biề̉n Peru. Trên các đụn cát đó, không biết cơ man nào là nhà ổ chuột. Cũng như ở Quosqo, chúng cũng được xây bằng khung bê tông và tường gạch, nhưng không được hoàn tất và không theo một trật tự quy hoạch nào. Tổng hợp lời nói của ba hướng dẫn viên du lịch khác nhau, thì khu ổ chuột khổng lồ này là hậu quả của tình trạng bạo lực do Con Đường Sáng gây ra. Người dân chạy loạn từ các miền quê về thủ đô Lima để tìm kiếm sự yên bình, chính quyền bất lực nên dân chúng phải tự giải quyết theo cách của mình. Họ tự xây nhà lấy và tổ chức cộng đồng sinh sống của mình theo truyền thống đã có sẳn. Họ xây nhà nhưng không hoàn tất để khỏi đóng thuế bất động sản cho chính phủ, và đến lượt mình chính phủ cũng nhắm mắt làm ngơ và cung cấp điện nước cho dân chúng miễn trả tiền đầy đủ. Nghe hao hao chuyện Sài Gòn. Con Đường Sáng khởi đầu là một phong trào thiện chí từ các sinh viên cánh tả nhằm đòi hỏi công bằng xã hội, nhưng sau đó họ đã bị ảnh hưởng của chủ nghĩa Mao và sa vô bạo lực vô lối. Trong hai mươi năm tồn tại của mình, nó đã gây ra thương vong cho gần hai triệu dân Peru. Điều đo ́ giải thích tại sao, dân Peru hoàn toàn không có cảm tình với Con Đường Sáng, đến khi họ tin tưởng và ủng h̀ộ tổng thống dân cử Fujimuri, thì phong trào này hoàn toàn bị tiêu diệt. Peru vẫn đang phải giải quyết hậu quả của nó, vốn cũng là hậu quả của nền độc tài, đến tận giờ này.

 

 

Nhà ổ chuột ở Lima nhìn từ xa lộ Xuyên Mỹ.

 

 

 

 

54. Tôi dành ngày cuối của mình ở Peru, để viếng thăm viện bảo tàng tư Larco Herrera, được sáng lập và duy trì bởi nhà khảo cổ và nhân chủng học cùng tên. Đây là thời gian để suy ngẫm và hộ thống hóa những điều đã học hỏi được từ chuyến đi thú vị này. Viện bảo tàng tọa lạc trong một dinh thự tuyệt đẹp có từ thế kỷ XVII ờ ngay trung tâm Lima. Tuy là bảo tàng tư, nhưng quy mô và cách tổ chức không thua gì các bảo tàng quốc gia. Lúc nào cũng có sẳn nhân viôn túc trực để trả lời các câu hỏi và hướng dẫn khách tham quan đến từ mọi nơi trên thế giới. Không biết họ lấy tiền đâu ra để tài trợ cho hoạt động này. Viện bảo tàng này có một kho sưu tập rất lớn về các nền văn minh tiền Inca. Đây là một kho kiến thức khổng lồ cho những ai thực sự muốn tìm hiểu. Bên cạnh bất kỳ hiện vật nào cũng đều có các lời chú thích tỉ mỉ sử dụng hầu như mọi ngôn ngữ chính trên thế giới. Đặc biệt, viện bảo tàng mở luôn kho hiện vật với hơn năm chục ngàn mẫu vật mà họ chưa biết phân loại, đánh giá, và giải thích ra sao cho du khách vô coi luôn với hy vọng kiến thức của ai đó sẽ giúp họ thấy được cái điều họ chưa thấy hoặc chưa ai thấy. Có lẽ đây là viện bảo tàng duy nhất trên thế giới làm việc theo lối độc đáo này.

 

55. Trong viện bảo tàng Larco, có một phòng trưng bày lớn về vàng bạc của các nền văn minh ở Peru. Không như Viện Bảo Tàng Vàng Peru, hiện vật vàng bạc trưng bày ở Larco là đồ thiệt trăm phần trăm - khai quật được - chớ không phải đồ phục chế. Sỡ dĩ vàng bạc thu hút người tham quan là vì lịch sử Peru gắn liền với vàng và người Tây Ban Nha cố đi tìm nó cũng chỉ vì vàng. Coi mới thấy, cái huyền thoại mà thổ dân Trung Mỹ kháo nhau rồi người Tây Ban Nha nghe được về người dát vàng - El Dorado - nhiều khi có thể là thực. Bởi mũ miện và các bộ quần áo của các hoàng đế Inca cũng như các hoàng đế của các nền văn minh đều là vàng hoặc là đều dát đầy vàng bạc. Theo quan niệm của người Peru xưa, vàng tượng trưng cho mặt trời, bạc tượng trưng cho mặt trăng. Chúng tượng trưng cho ánh sáng. Vàng bạc được dùng cho các dụng cụ tế lễ cũng như cho vua chúa vì họ là con Mặt Trời. Tuy nhiên, như viện bảo tàng Larco chú thích, các nền văn minh ở Peru xưa coi vàng bạc là quý, tuy nhiên họ cũng coi đât, nước, và ngũ cốc, rau quả cũng quý không kém gì vàng bạc. Bởi chúng tượng trưng cho sức sống và quyền lực của thiên nhiên. Đó là sự khác biệt với cách chúng ta quan niệm về vàng bạc ngày nay. Nền văn minh Inca là nền văn minh tìm cách sống chung với một thiên nhiên khắc nghiệt và dễ mất cân bằng. Người Inca không bao giờ tàn phá thiên nhiên mà luôn tìm cách sống chung và hòa hợp với nó. Giới quý tộc Inca khinh bỉ người Tây Ba Nha vì sự tham lam vô độ, nhưng rồi họ bị người Tây Ban Nha tiêu diệt.

 

 

 

Mũ miện, đồ trang sức, và giáp trụ của chúa tể xứ Chimu, một nền văn minh tiền Inca. Bằng Vàng Ròng. Các bộ áo quần cũng được dát vàng bạc sáng ngời.

 

 

 

 

56 Tôi có thể dành thêm nhiều ngày nữa chỉ để viếng thăm các viện bảo tàng khác như bảo tàng khảo cổ và nhân chủng học, bảo tàng nghệ thuật, nhưng phải về thôi. Tiếc thay!

 

Ai đang xem chủ đề này?
Guest


Di chuyển
Bạn không thể tạo chủ đề mới trong diễn đàn này.
Bạn không thể trả lời chủ đề trong diễn đàn này.
Bạn không thể xóa bài của bạn trong diễn đàn này.
Bạn không thể sửa bài của bạn trong diễn đàn này.
Bạn không thể tạo bình chọn trong diễn đàn này.
Bạn không thể bỏ phiếu bình chọn trong diễn đàn này.

Diễn đàn chính RSS : RSS

Yet Another Forum.net version 1.9.1.8 running under DotNetNuke.
Copyright © 2003-2008 Yet Another Forum.net. All rights reserved.

Copyright 2010 by Tran Dang